Bán hàng trên sàn TMĐT năm 2026 (Shopee, Lazada, Tiki, TikTok Shop…) không còn là chuyện “bán được là xong”. Cơ quan quản lý thuế đang vận hành theo hướng data-driven: đối soát đơn hàng, dòng tiền, thanh toán và dữ liệu nền tảng.
Điểm quan trọng nhất người bán cần nắm: khi nào sàn khấu trừ – nộp thay, và khi nào người bán phải tự kê khai – tự nộp theo quy định.
1/ Mốc chính sách cần nhớ khi bước sang 2026
Khung quản lý thuế cho hoạt động kinh doanh trên nền tảng TMĐT/nền tảng số được đặt trọng tâm tại Nghị định 117/2025/NĐ-CP (quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng TMĐT, nền tảng số).
Tinh thần cốt lõi cần hiểu đúng:
-
Nền tảng có chức năng thanh toán có trách nhiệm khấu trừ và nộp thay theo giao dịch (theo phạm vi luật định).
-
Trường hợp không thuộc cơ chế khấu trừ – nộp thay, người bán sẽ tự thực hiện nghĩa vụ thuế theo hướng dẫn, bằng phương thức điện tử (đăng ký/kê khai/nộp theo kỳ hoặc theo lần phát sinh tùy trường hợp).
Một câu “chốt” để tránh hiểu nhầm: “Không khấu trừ” không đồng nghĩa “không phải nộp thuế”. Rất nhiều trường hợp chỉ là người bán phải tự làm.
2/ Khi nào sàn sẽ “khấu trừ – nộp thay” cho người bán?
Nguyên tắc chung: nếu nền tảng thuộc nhóm có trách nhiệm khấu trừ – nộp thay, việc khấu trừ thường đi theo từng giao dịch phát sinh, vì dữ liệu được truy theo đơn và theo dòng tiền.
Trong vận hành thực tế, người bán nên theo dõi đối soát theo cấu trúc:
-
Doanh thu đơn (gross)
-
Trừ phí sàn/khuyến mãi/điều chỉnh
-
Đơn hủy/hoàn
-
Khoản thuế bị khấu trừ (nếu thuộc cơ chế khấu trừ)
-
Số tiền thực nhận (net)
Đơn hủy/hoàn trả: phải theo dõi cơ chế điều chỉnh
Đơn bị hủy/hoàn không chỉ là câu chuyện doanh thu, mà còn liên quan phần điều chỉnh/bù trừ dữ liệu khấu trừ theo quy định và theo cơ chế nền tảng.
Đã được khấu trừ – nộp thay, có phải “kê khai lại” không?
Với phần doanh thu đã được khấu trừ và nộp thay đúng phạm vi, người bán cần tránh kê khai trùng. Tuy nhiên, vẫn nên lưu đủ báo cáo đối soát, sao kê, chứng từ liên quan để khi cần có thể giải trình theo dữ liệu.
3/ Trường hợp “không khấu trừ”: khi nào phải tự kê khai – tự nộp?
Nhánh rủi ro thường nằm ở chỗ: người bán “tưởng sàn nộp hết”, nhưng thực tế một phần nghĩa vụ vẫn thuộc về người bán, đặc biệt khi:
-
Nền tảng/hoạt động không thuộc cơ chế khấu trừ – nộp thay theo quy định; hoặc
-
Người bán có doanh thu ngoài sàn (Facebook/Zalo/Website/offline), không nằm trong phần sàn đã khấu trừ – nộp thay.
Khi đó, người bán cần chủ động:
-
Xác định phần doanh thu nào thuộc sàn (được khấu trừ) và phần nào ngoài sàn (tự theo dõi)
-
Chuẩn bị quy trình kê khai điện tử theo kỳ phù hợp với tình hình phát sinh.
4/ “Doanh thu tính thuế” và tỷ lệ % khấu trừ: điểm cần làm rõ để tránh bị áp sai
Trong thực tế, người bán hay vướng 3 lỗi:
-
Lấy “tiền về tài khoản” làm doanh thu
-
Không tách rõ phí sàn/hoàn/hủy/điều chỉnh
-
Không phân loại đúng nhóm hàng hóa – dịch vụ
Cách an toàn là đọc đúng nguyên tắc “doanh thu theo giao dịch” theo phạm vi Nghị định 117/2025/NĐ-CP và đối chiếu nhóm hàng hóa/dịch vụ để áp tỷ lệ đúng. Nếu phân loại không rõ, rủi ro thường là bị áp theo cách bất lợi hơn khi đối chiếu.
(Lưu ý: tỷ lệ % cụ thể phụ thuộc nhóm ngành và hướng dẫn chi tiết; khi triển khai thực tế nên đối chiếu đúng bảng/tài liệu hướng dẫn đang áp dụng cho loại hàng/dịch vụ của mình.)
5/ Vấn đề dễ nhầm nhất năm 2026: “Sàn nộp thuế thay” không đồng nghĩa “sàn xuất hóa đơn thay”
Đây là hai việc khác nhau:
-
Khấu trừ – nộp thay: nghĩa vụ thuế theo cơ chế của nền tảng (nếu thuộc diện).
-
Hóa đơn điện tử (e-invoice): nghĩa vụ lập hóa đơn theo quy định về hóa đơn chứng từ.
Về hóa đơn, khung quy định hiện hành về hóa đơn điện tử và các nội dung sửa đổi/liên quan cần được đối chiếu tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP và nội dung sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP, cùng các hướng dẫn liên quan (trong đó có cơ chế “ủy nhiệm” trong các trường hợp đáp ứng điều kiện).
Người bán nên làm gì?
-
Vào phần thiết lập/điều khoản gian hàng để kiểm tra: có cơ chế ủy nhiệm xuất hóa đơn hay không (nếu có, đọc kỹ điều kiện áp dụng).
-
Nếu không ủy nhiệm (hoặc không đủ điều kiện ủy nhiệm), người bán cần chuẩn bị phương án tự xuất hóa đơn đúng thời điểm, đúng dữ liệu.
-
Luôn đồng bộ “3 dòng dữ liệu”: đơn hàng – thanh toán – hóa đơn để tránh lệch khi bị đối soát.
6/ Checklist 7 việc nên làm ngay để bán hàng trên sàn TMĐT năm 2026 “an toàn”
-
Chuẩn hóa thông tin định danh thuế cung cấp cho sàn (MST/CCCD theo quy định).
-
Tách rõ doanh thu: trên sàn (có/không khấu trừ) và ngoài sàn.
-
Lập file đối soát theo tháng: gross – phí – hoàn/hủy – điều chỉnh – net.
-
Phân loại đúng nhóm hàng hóa/dịch vụ để hạn chế rủi ro áp sai tỷ lệ.
-
Chuẩn quy trình xử lý đơn hoàn/hủy (lưu log đối soát).
-
Chốt cơ chế hóa đơn: tự xuất hay ủy nhiệm (nếu đủ điều kiện).
-
Lưu trữ dữ liệu tối thiểu: báo cáo sàn, sao kê, bảng đối soát, chứng từ liên quan để giải trình khi cần.
Câu hỏi nhanh (ngắn – đúng trọng tâm)
1. Sàn đã khấu trừ – nộp thay rồi, tôi có phải kê khai lại không?
Nếu phần doanh thu đã được khấu trừ – nộp thay đúng phạm vi, cần tránh kê khai trùng; đồng thời lưu đủ báo cáo đối soát để giải trình.
2. Nếu có doanh thu ngoài sàn thì sao?
Phần ngoài sàn là nghĩa vụ người bán phải tự theo dõi và thực hiện theo quy định (tùy phương thức/kỳ kê khai).
3. Thuế và hóa đơn có phải “một việc” không?
Không. Nộp thuế thay là một cơ chế. Còn hóa đơn điện tử là nghĩa vụ về hóa đơn chứng từ, cần đối chiếu đúng quy định và trường hợp ủy nhiệm (nếu có).
Lời kết
Bán hàng trên sàn TMĐT năm 2026 là bài toán tổng hợp: vận hành – dữ liệu – thuế – hóa đơn. Khi hiểu đúng cơ chế khấu trừ / không khấu trừ, người bán sẽ chủ động được 3 việc quan trọng:
-
Tiền thực nhận về bao nhiêu và vì sao bị trừ
-
Phần nào đã được xử lý theo cơ chế của sàn, phần nào mình vẫn phải tự làm
-
Cách đồng bộ đơn hàng – thanh toán – hóa đơn để tránh lệch dữ liệu khi đối soát
Đọc thêm:
